12.000 tỉ đào tạo tiến sĩ: Khoản đầu tư thông minh cho tương lai?

Thứ hai, 13/11/2017, 16:17 (GMT+7) 0 Phản hồi

(Bạn đọc) - Đề án đầu tư 12.000 tỉ đào tạo tiến sĩ nhằm nâng cao chất lượng giảng viên – khoản đầu tư thông minh cho tương lai hay chỉ là hành động vứt tiền qua cửa sổ? 

Đầu tư 12.000 tỉ đào tạo tiến sĩ nhưng chất lượng sẽ đi về đâu.

Đầu tư 12.000 tỉ đào tạo tiến sĩ nhưng chất lượng sẽ đi về đâu.

Giáo dục là một trong các lĩnh vực trọng tâm, trọng điểm trong tiến trình xây dựng đất nước. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục lại đang trở thành đề tài khiến người ta tranh luận không dứt. Bộ Giáo dục, đơn vị chủ quản về giáo dục với những “sáng kiến” của mình luôn khiến xã hội phải “giật mình”. Trong khi câu chuyện cải cách thi cử chưa đi tới hồi kết, 1.800 tỉ đồng làm sách giáo khoa mới chưa cho ra bất cứ sản phẩm nào thì các “ông lớn” ngành giáo dục lại đề xuất đầu tư 12.000 tỉ đào tạo tiến sĩ nhằm nâng cao chất lượng giảng viên để từ đó nâng cao chất lượng đào tạo đại học.

Việc đầu tư 12.000 tỉ sẽ chẳng có gì đáng nói nếu chất lượng tiến sĩ của ta được bảo đảm. Bởi suy cho cùng, con số 12.000 tỉ cũng không phải quá lớn. So với tương lai của rất nhiều thế hệ thì con số này cũng chẳng bõ bèn gì. Tuy nhiên, thời gian qua, câu chuyện về các lò ấp tiến sĩ, câu chuyện về việc “sản xuất” tiến sĩ như kiểu “dây chuyền công nghiệp” khiến chúng ta không khỏi băn khoăn. Người ta lo ngại liệu rằng chúng ta đang phổ cập tiến sĩ hay không?

Tiến sĩ và bệnh “sĩ”

Tiến sĩ là bậc đào tạo cao nhất trong hệ thống giáo dục hiện nay của ta. Có thể nói, việc nắm trong tay tấm bằng tiến sĩ sẽ mang lại cho người sở hữu nó rất nhiều điều hữu ích. Bằng tiến sĩ thể hiện trình độ chuyên môn sâu về khoa học của người sở hữu. Đồng thời nó cũng là thứ ghi nhận quá trình phấn đấu của họ. Tuy nhiên hiện nay, tiến sĩ ở ta hình như đang bị hạ thấp đến lạ lùng. Người ta đổ xô đi học tiến sĩ, nhà nhà, người người đi học tiến sĩ. Thế rồi những ông “tiến sĩ giấy” theo đó cũng được đưa ra. Báo chí không dưới một lần đưa tin về những luận án tiến sĩ không có giá trị khoa học.

Bệnh “sĩ” đang lan rộng trong xã hội. Sĩ ở nghĩa thứ nhất là chỉ số lượng tiến sĩ và sĩ ở nghĩa thứ hai là sĩ diện. Ai đời trong số hơn 24.000 tiến sĩ của Việt Nam (thống kê năm 2016), chẳng thấy mấy người có công trình khoa học nổi tiếng trong khu vực chứ đừng nói gì đến thế giới. Tiến sĩ ở nước ngoài thường tập trung vào công việc nghiên cứu khoa học chuyên sâu còn ở ta thì hầu hết là cán bộ làm quản lý. Như vậy, tấm bằng tiến sĩ hầu hết chỉ được dùng để “làm đẹp” cho bộ hồ sơ cá nhân. Ở nghĩa sĩ diện, ta cũng có thể thấy đây là căn bệnh nan y khó chữa. Người ta thường nói “bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người” nhưng với Việt Nam thì đã bị biến thành “tiến sĩ làm đẹp con người”.

Vì vậy, nhiều người cố gắng lấy cho bằng được tấm bằng tiến sĩ bằng mọi cách để bằng bạn bằng bè cho vui. Khi có bằng tiến sĩ, người ta có thể “vênh mặt” với đời. Chẳng vậy mà không ít bác tiến sĩ không có kiến thức nền tảng nên phát ngôn hồ đồ, lộng ngôn dẫn đến nhiều điều đáng tiếc.

12.000 tỉ đồng: nếu làm thực chất thì được ủng hộ

Với cá nhân tôi, tôi tán thành nếu số tiền 12.000 tỉ đồng được sử dụng có hiệu quả trong việc đào tạo tiến sĩ. Nhìn qua thì thấy số tiền này có vẻ rất lớn nhưng nếu coi đó là khoản đầu tư cho tương lai thì còn quá nhỏ. Hay nếu chúng ta làm một phép so sánh số tiền này với những vụ tham nhũng gần đây thì sẽ chẳng đáng để nhắc tới. Chỉ với vụ Dương Chí Dũng, ta mất 360 tỷ, hay trong vụ Huỳnh Thị Huyền Như, ta đã mất 14.000 tỷ đồng. Như vậy, con số 12.000 tỉ đồng để đào tạo 9.000 tiến sĩ thì thực sự không nhiều. Đặc biệt, nếu làm việc này thành công, ta sẽ có được hàng nghìn nhà khoa học. Họ sẽ là người đào tạo, truyền cảm hứng cho rất nhiều thế hệ tiếp theo. Ngoài ra, họ sẽ là đội ngũ tri thức thúc đẩy sự phát triển khoa học, công nghệ của đất nước.

Tuy nhiên, vấn đề ở đây là ta phải đào tạo ra được những tiến sĩ thực chất chứ không phải là những ông tiến sĩ được “ấp nở” công nghiệp. Nếu ta “cố đấm ăn xôi”, cố gắng đào tạo ra những ông tiến sĩ cho đủ và đẹp đội hình giảng viên thì sẽ có vô số hệ lụy tiêu cực kéo theo. Trường hợp này, chúng ta sẽ lâm vào cảnh tiền mất tật mang.

Hệ lụy thứ nhất là tạo ra một hệ thống những con người “có hình mà không có dáng”. Nghĩa là ở đây, ta chỉ đào tạo ra được những người thầy, người cô coi trọng hình thức nhưng bản chất thì rỗng tuếch. Và như vết dầu loang, qua những người thầy – tiến sĩ này, nhiều thế hệ tiếp theo sẽ bị đầu độc, coi trọng bằng cấp.

Hệ lụy thứ hai là tạo ra những con người giả dối. Bởi hiện nay, một số lượng không nhỏ tiến sĩ ở ta lấy được tấm bằng tiến sĩ bằng cách “mua”. Như vậy, nếu chúng ta thực hiện đề án trên mà không làm nghiêm túc thì sẽ rất dễ tạo ra một thế hệ những ông tiến sĩ gian dối, mua bằng.

Cần nâng cao kỹ năng giảng dạy thay vì chỉ chăm chăm đào tạo tiến sĩ

Ngoài ra, mục đích của đề án chi 12.000 tỉ đồng đào tạo tiến sĩ là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, qua những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã nhận rõ một điều là không phải cứ tiến sĩ thì sẽ giảng bài hay. Trong số các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ mà tôi đã học qua, có không ít thầy cô giảng bài chán đến mức giờ học như “ru ngủ” sinh viên. Vẫn biết các thầy tiến sĩ thì phần lớn đều có kiến thức uyên thâm. Thế nhưng từ kiến thức của thầy đến bộ óc của sinh viên là một khoảng cách rất xa. Vì vậy, thay vì chỉ nâng cao hiểu biết, kiến thức cho thầy mà không chú trọng nâng cao hiệu quả cách thức truyền đạt của giảng viên thì khó có thể đạt được mục đích cuối cùng.

Một người thầy giỏi không phải là người có học hàm, học vị cao nhất mà là người có khả năng khơi gợi hứng thú học tập, nghiên cứu cho người học. Do vậy, sẽ thật thiếu sót nếu ta chỉ cố gắng tung tiền cho thầy cho đi học mà không giúp thầy cô nâng cao kỹ năng giảng dạy.

Mong rằng trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ có những quyết định sáng suốt, đừng để thích thì làm không thích thì thôi. Nếu chúng ta làm không tới nơi tới chốn, làm chỉ để cho có, cho xong thì sẽ tiền mất tật mang, gây hệ quả tiêu cực cho nhiều thế hệ sau

CTV Bảo An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@lethanhhai.net
Xem thêm: Lê Thanh Hải
  • Share on Link Hay!
  • Facebook
  • Twitter

Ban Biên Tập

Đọc tin mới qua Email:

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
banbientap@lethanhhai.net

Facebook Lê Thanh Hải

Lê Thanh Hải
Lê Thanh Hải