Không để cổ phần hóa bị nhiễu loạn

Thứ năm, 12/10/2017, 14:35 (GMT+7) 0 Phản hồi

(Bạn đọc) - Gần đây, những lùm xùm xay quanh chuyện cổ phần hóa hãng phim truyện Việt Nam đã khiến dư luận thực sự nổi sóng. Qua đây, ta cũng phải đánh giá lại liệu việc cổ phần hóa đã diễn ra thực chất và đúng mục đích được đặt ra ban đầu hay chưa?


Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước không phải là một vấn đề mới. Tuy nhiên, phải thực sự đến câu chuyện của hãng phim Việt Nam thì người ta mới tranh cãi nhiều đến như vậy. Có lẽ, chính cái “tôi” của các nghệ sĩ, chính sự “dũng cảm” đấu tranh của các nghệ sĩ mới khiến người ta quan tâm nhìn nhận lại vấn đề. Và qua câu chuyện này, người ta cũng không khỏi nghi ngờ phải chăng, cổ phần hóa đã bị biến tướng, trở thành miếng mồi béo bở cho một số “đại gia” tha hồ nhào nặn?

Cổ phần hóa không có lỗi

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước thực chất là quá trình chuyển đổi loại hình doanh nghiệp. Theo đó, các doanh nghiệp do Nhà nước đầu tư và làm chủ sở hữu, nắm giữ 100% vốn điều lệ sẽ được chuyển đổi sang loại hình công ty cổ phần. Một cách khác, ta cũng có thể hiểu đây là việc Nhà nước thoái vốn ra khỏi các doanh nghiệp, thu hút thêm nhiều nguồn đầu tư cho doanh nghiệp đó.

Việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước được chúng ta thực hiện từ lâu (từ những năm 90 của thế kỉ trước). Hiện nay, việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước vẫn tiếp tục được triển khai một cách mạnh mẽ. Trong Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 03/06/2017 của Ban chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước, Đảng ta đã khẳng định: “Cơ cấu lại, đổi mới doanh nghiệp Nhà nước theo cơ chế thị trường là quá trình thường xuyên, liên tục với phương thức thực hiện và lộ trình hợp lý. Tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước theo hướng kiên quyết cổ phần hoá, bán vốn tại những doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm hoặc không cần giữ cổ phần, vốn góp chi phối, kể cả những doanh nghiệp đang kinh doanh có hiệu quả; đồng thời xử lý triệt để, bao gồm cả việc cho phá sản các doanh nghiệp Nhà nước yếu kém

Nếu đánh giá một cách khách quan, ta phải khẳng định việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là một yêu cầu tất yếu của thời đại, phù hợp với sự vận động và phát triển của nền kinh tế. Thử tưởng tượng, nếu Nhà nước vừa là chủ của các doanh nghiệp, vừa là người quản lý về mặt Nhà nước đối với các doanh nghiệp đó thì liệu các doanh nghiệp của những thành phần kinh tế còn lại trong xã hội có thể cạnh tranh được không? Lúc này, dù cho người ta luôn miệng nói sẽ cạnh tranh công bằng nhưng đằng sau đó, ai cũng hiểu các doanh nghiệp Nhà nước sẽ nhận được rất nhiều ưu tiên, từ vốn, thủ tục hành chính đến các cơ chế hoạt động liên quan.

Đó là chưa kể, hiện nay nhiều doanh nghiệp Nhà nước đang làm ăn thua lỗ, trở thành gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Đơn cử như các doanh nghiệp của Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) là Vicem Tam Điệp và Vicem Hải Phòng số lỗ được kiểm toán Nhà nước công bố lần lượt là 1.156 tỷ đồng, 359 tỷ đồng. Hay một vụ việc khác khiến dư luận ngỡ ngàng là việc thua lỗ của 12 dự án do Bộ Công thương quản lý. Chỉ với 12 dự án này, số tiền thua lỗ đã lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Thông qua việc cổ phần hóa, Nhà nước sẽ có thể quản lý nền kinh tế một cách khách quan nhất, tạo ra một môi trường bình đẳng nhất cho các doanh nghiệp cạnh tranh, phát triển. Mặt khác, thông qua quá trình cổ phần hóa, ta có thể thu hút được tối ra nhân lực, tài lực từ xã hội để phát triển các doanh nghiệp nói riêng và toàn thể nền kinh tế nói chung.

Những biến tướng từ cổ phần hóa

Cổ phần hóa là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Vậy nhưng khi tiến hành trên thực tế, do nhiều nguyên nhân khác nhau (cả khách quan lẫn chủ quan), cổ phần hóa đã bị biến tướng. Thậm chí, nó đã bị lợi dụng để trở thành vỏ bọc hợp pháp cho không ít hành vi vi phạm pháp luật.

Nhận xét của nhà văn Chu Lai về việc cổ phần hóa hãng phim truyện Việt Nam

Nhận xét của nhà văn Chu Lai về việc cổ phần hóa hãng phim truyện Việt Nam

Cổ phần hóa để “thâu tóm” tài sản nhà nước với giá rẻ

Qua sự việc cổ phần hóa hãng phim truyện Việt Nam, người ta mới giật mình nhìn lại: hình như các “đại gia” tham gia cổ phần chỉ nhằm mục đích thua mua tài sản của nhà nước với giá rẻ.

Mục đích của cổ phần hóa là gì? Đó là thu hút thêm nguồn đầu tư từ bên ngoài vào doanh nghiệp; thu hút thêm tài lực, trí lực vào việc quản lý để làm cho doanh nghiệp đó ngày càng vững mạnh hơn. Thông qua quá trình cổ phần hóa, người ta muốn doanh nghiệp thay đổi, nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể tồn tại trong môi trường hội nhập, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Vậy nhưng các “đại gia” tham gia vào cổ phần hóa thì sao? Không ít trường hợp, người ta tham gia cổ phần hóa không phải vì mong muốn góp sức nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp mà vì những “miếng mồi” ngon lành có thể đạt được sau khi “thu mua” các doanh nghiệp Nhà nước này. Cái người ta muốn là đất vàng giá rẻ, cái mà người ta muốn là thương hiệu doanh nghiệp với giá không đồng, cái người ta muốn là bỏ ra một ít tiền và thu lại lợi ích cao hơn.

Cổ phần hóa hay “tư nhân” hóa, “gia đình” hóa?

Trước khi bàn về vấn đề này, tôi muốn mọi người trước tiên hãy hiểu công ty cổ phần là gì? Công ty cổ phần là một loại hình doanh nghiệp. Theo đó, vốn điều lệ của công ty sẽ được chia thành nhiều phần và do nhiều chủ thể nắm giữ hay nói cách khác, công ty cổ phần sẽ có nhiều người cùng là chủ, “quyền lực” của từng “ông chủ” đối với công ty sẽ phụ thuộc lớn vào số cổ phần mà họ đang nắm giữ (khác với công ty tư nhân, chỉ do một người làm chủ).

Tuy nhiên hiện nay, trên thực tế, việc cổ phần hóa lại khiến cho ta không khỏi băn khoăn suy nghĩ. Mọi người có cảm tưởng, hình như đây là một cách để người ta “tư nhân hóa”, “gia đình hóa” thì phải. Vì sao ư? Tại vì việc cổ phần hóa nhiều khi diễn ra một cách quá khó hiểu. Không biết vô tình hay cố ý nhưng khi các doanh nghiệp Nhà nước tiến hành cổ phần, không ít cổ phần trong các doanh nghiệp lại thuộc vào tay một người, một nhóm người (có quan hệ gia đình). Vấn đề sẽ chẳng có gì đáng nói nếu những người đó thu mua cổ phần một cách minh bạch, rõ ràng. Vấn đề là ở đây, trong nhiều trường hợp, tài sản Nhà nước lại bị định giá một cách rẻ mạt đến đáng thương. Và sau đó, người ta chỉ cần bỏ ra một số tiền nhỏ là đã nắm trong tay hầu hết phần vốn trong các doanh nghiệp.

Câu chuyện của cựu Thứ trưởng Bộ Công thương Hồ Thị Kim Thoa cũng tương tự như vậy. Nếu người ta nhìn vào cách mà công ty bóng đèn Điện Quang tiến hành cổ phần hóa và cách mà bà Thoa cũng như gia đình tham gia cổ phần hóa doanh nghiệp thì sẽ đơn giản để nhận ra một điều đây là một cuộc… “thâu tóm”. Hầu như ở đây chẳng ai có thể cạnh tranh với gia đình bà Thoa. Và hiển nhiên, khi số cổ phần của doanh nghiệp đều do bà Thoa và người thân trong gia đình bà năm giữ thì công ty bóng đèn Điện Quang chẳng khác gì công ty của gia đình bà, mọi quyền quản lý, điều hành đều nằm trong một tay của họ.

Không để những vấn đề tương tự xảy ra

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là một vấn đề đúng, cái sai duy nhất ở đây là người ta lợi dụng nó vì mục đích vụ lợi cá nhân. Theo tôi, quá trình cổ phần hóa phải bảo đảm vừa nhanh chóng, vừa chắc chắn. Nhanh chóng ở đây là việc ta không đắn đo, do dự khi tiến hành cổ phần hóa (bởi hiện nay, một thực trạng đang diễn ra là không ít doanh nghiệp đang cố tình “không chịu” cổ phần hóa). Chúng ta phải thực sự quyết tâm trong việc tiến hành việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.

Tuy nhiên, nhanh chóng không có nghĩa là nóng vội, làm hời hợt, làm cho xong. Việc cổ phần hóa phải diễn ra một cách công khai, minh bạch. Mặt khác, ta phải xây dựng và hoàn thiện các quy định cũng như pháp luật liên quan. Đặc biệt, ta phải tính toán đến yêu cầu đảm bảo “sức sống” cho doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa. Với tình hình hiện nay, ai có nhiều tiền, ai chịu bỏ ra nhiều tiền thì có thể nắm giữ nhiều cổ phần khi tiến hành cổ phần hóa doanh nghiệp, trở thành cổ đông chiến lược, trở thành người nắm trong tay quyền “sinh sát” đối với doanh nghiệp mà không quan tâm đến việc những người này có thực sự có khả năng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển hay không. Theo tôi, Nhà nước nên xây dựng một cơ chế riêng khi cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước. Trong đó, tiền thôi là chưa đủ, người ta muốn “lao” vào các doanh nghiệp này phải đề xuất được phương hướng phát triển cho doanh nghiệp. Nghĩa là ở đây, ta phải sàng lọc và loại bỏ những kẻ chỉ mong muốn tham gia cổ phần hóa để thu lại lợi ích bất chính.

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là một vấn đề nóng trong thời gian gần đây. Để cổ phần hóa không bị biến tướng, không bị lợi dụng, chúng ta phải nhanh chóng hoàn thiện pháp luật có liên quan để hạn chế những “đại gia” lắm tiền nhiều mưu “thâu tóm” doanh nghiệp Nhà nước nhằm mục đích vụ lợi.

CTV Bảo An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@lethanhhai.net
  • Share on Link Hay!
  • Facebook
  • Twitter

Ban Biên Tập

Đọc tin mới qua Email:

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
banbientap@lethanhhai.net

Facebook Lê Thanh Hải

Lê Thanh Hải
Lê Thanh Hải