Thanh tra xây dựng – cần “thay áo” hay thay người?

Thứ sáu, 15/12/2017, 13:44 (GMT+7) 0 Phản hồi

(Bạn đọc) - Thời gian qua, vi phạm trong lĩnh vực xây dựng “bùng phát” tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, đặt ra nghi ngại lớn về chất lượng của lực lượng thanh tra xây dựng cả ở Trung ương và địa phương. Liên quan đến vấn đề này, Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp hoàn thiện pháp luật về đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực bất động sản, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Bộ Xây dựng phối hợp tổ chức đã đưa vấn đề thanh tra xây dựng ra thảo luận với nhiều đề xuất hay, tiến bộ. Trong đó, đề xuất giảm hoặc bỏ hẳn lực lượng thanh tra xây dựng đang nhận được nhiều sự quan tâm.

Phát biểu tại Hội thảo, tiến sĩ Phạm Sỹ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, đề xuất có thể xem xét sử dụng dịch vụ thanh tra xây dựng để giảm biên chế cũng như tăng hiệu quả của công tác này.

Theo ông Phạm Sỹ Liêm, ở nhiều nước trên thế giới, khi cấp giấy phép xây dựng, chính quyền sẽ thu luôn một khoản phí để dùng thuê dịch vụ kiểm tra doanh nghiệp, người dân có thực thiện đúng giấy phép được cấp không. Ở Việt Nam, chúng ta có thể nghiên cứu áp dụng thí điểm hình thức trên. Nếu thấy hiệu quả tốt hơn, có thể xem xét giảm hoặc bỏ hẳn lực lượng thanh tra xây dựng như hiện nay, giảm được biên chế Nhà nước.

Thực trạng thanh tra xây dựng hoạt động không hiệu quả!

Theo Nghị định số 46/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 06 tháng 04 năm 2005 về tổ chức và hoạt động của thanh tra xây dựng, Thanh tra Xây dựng được tổ chức thành hệ thống ở Trung ương là Thanh tra Bộ Xây dựng và ở địa phương là Thanh tra Sở Xây dựng với chức năng được giao là thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong phạm vi quản lý Nhà nước (thuộc các lĩnh vực: xây dựng, vật liệu xây dựng, nhà ở và công sở, kiến trúc, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn, hạ tầng kỹ thuật đô thị theo quy định của pháp luật). Trên thực tế, lực lượng này chiếm số lượng không nhỏ trong cơ quan bộ máy Nhà nước, nhưng hiệu quả hoạt động lại không được như kì vọng.

Thời gian qua, chúng ta thấy hàng loạt các vụ sai phạm trong lĩnh vực xây dựng bị phát hiện, xử lý, đặc biệt là tại thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh,… Nhưng, vấn đề ở chỗ, các sai phạm này chỉ được phát hiện khi mà “mọi chuyện đã rồi”, làm tốn kém trong việc khắc phục hậu quả.

Vi phạm xây dựng diễn ra tràn lan, lực lượng thanh tra xây dựng yếu thế

Vi phạm xây dựng diễn ra tràn lan, lực lượng thanh tra xây dựng yếu thế

Theo thống kê, tại thành phố Hồ Chí Minh, trong 9 tháng đầu năm 2017, công trình xây dựng không phép tăng gần 36%, công trình xây dựng sai phép tăng hơn 11% so với cùng kỳ. Thế nhưng, khi lực lượng thanh tra xây dựng phát hiện, rồi từ phát hiện đến xử lý được sai phạm thì hậu quả, thiệt hại lúc này đã khá lớn.

Câu chuyện Uỷ ban nhân dân phường Hiệp Bình Chánh (quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức cưỡng chế tháo dỡ 44 căn phòng trọ vì xây dựng sai quy hoạch gây xôn xao thời gian gần đây chính là một ví dụ điển hình về việc hoạt động không hiệu quả của công tác thanh tra xây dựng. Thời gian phát hiện, lập biên bản xử lý công trình này là từ tháng 11/2015 nhưng phải đến tháng 08/2017, cơ quan chức năng mới tổ chức cưỡng chế. Khoảng thời gian từ 2015 đến 2017, chủ đầu tư vẫn hoàn thành xây dựng và đưa vào sử dụng công trình này.

Hay ở Hà Nội, trong năm 2017, gần 2.000 vụ vi phạm xây dựng bị phát hiện. Trong đó, sai phạm tại công trình 8B Lê Trực cũng một thời gian dài gây bức xúc trong dư luận. Sau vụ việc, hàng loạt cán bộ thanh tra xây dựng Hà Nội đã bị khiển trách và giáng chức vì “không hoàn thành nhiệm vụ quản lý, điều hành theo sự phân công mà không có lý do chính đáng để xảy ra hậu quả nghiêm trọng”.

Các tỉnh thành khác trong cả nước cũng ở trong tình trạng tương tự. Điều đáng nói, trong tất cả các sai phạm về xây dựng, vai trò của thanh tra xây dựng tỏ ra yếu thế khi hầu hết các công trình sai phạm đều hoàn thành, để xảy ra hậu quả thực tế rồi mới bị cưỡng chế xử phạt bằng các biện pháp như: tháo dỡ, cắt bỏ tầng,…

Thực tế có thể nói rằng vi phạm trật tự xây dựng chỉ cần “bôi trơn”, nộp phạt là xong. Nhưng đáng nói hơn, tiền thu về ngân sách do nộp phạt cũng không hề cao. Phải chăng “bôi trơn” nhiều hơn so với nộp phạt? Trong khi đó, lực lượng thanh tra xây dựng có số lượng không hề nhỏ nhưng lại hoạt động không hiệu quả, cũng gây một phần gánh nặng cho ngân sách. Điều này thực sự cần phải giải quyết trong thời gian tới.

“Thay áo” hay “thay người”?

Trước những sai phạm nhiều và nghiêm trọng về xây dựng, nhiều tỉnh thành đã đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả thanh tra trên địa bàn tỉnh, thành phố. Có thể kể đến Hà Nội với biện pháp thí điểm thành lập Đội Quản lý trật tự đô thị trên cơ sở tiếp quản lực lượng thanh tra xây dựng các quận, huyện, thị xã trong hai năm. Tuy nhiên, có thể gọi các biện pháp như trên chỉ mang tính chất “thay áo” cho lực lượng thanh tra xây dựng, cơ chế hoạt động, cơ chế phối hợp, quản lý vẫn giữ nguyên như cũ nên kết quả đạt được không cao.

Từ những phân tích ấy, để thấy rằng, “giảm hoặc bỏ hẳn lực lượng thanh tra xây dựng như hiện nay”, tức “thay người”, thay đổi hẳn bản chất của lực lượng thanh tra xây dựng là một đề xuất rất đáng để xem xét. Sử dụng dịch vụ thanh tra (lực lượng thanh tra được thành lập không thuộc biên chế Nhà nước, thành lập và tổ chức để thu lợi nhuận tư nhân) sẽ mang lại rất nhiều lợi ích.

Thứ nhất, dịch vụ thanh tra được cung cấp tư nhân sẽ có sự cạnh tranh, qua đó, chúng ta sẽ kiểm soát được chất lượng hoạt động, luôn chọn được cơ sở cung cấp dịch vụ thanh tra tốt nhất.

Thứ hai, quan trọng hơn, chúng ta giảm được lực lượng đáng kể biên chế trong ngành thanh tra, qua đó giảm gánh nặng ngân sách. Điều này rất hợp lý với quyết tâm, cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy của Đảng, Nhà nước hiện nay.

Với những bất cập đang dần ngày càng lộ rõ trong hoạt động của thanh tra xây dựng, việc thay đổi mạnh mẽ lực lượng này là một vấn đề cấp thiết. Khi các quốc gia phát triển đã từng đạt hiệu quả với biện pháp sử dụng dịch vụ thanh tra tư ngoài biên chế đạt hiệu quả, không có lý do gì để chúng ta phải nghi ngại vào những kết quả tương tự có thể thu được tại Việt Nam.

Đương nhiên, bất kể một giải pháp mới nào khi triển khai đều có thể gặp những khó khăn nhất định. Tuy nhiên, thời điểm đầu chúng ta có thể thí điểm ở quy mô nhỏ để tính toán, sau đó mở rộng ra phạm vi rộng lớn hơn. Vừa giúp tinh gọn bộ máy, vừa mang lại hiệu quả hoạt động cao hơn, “bỏ lực lượng thanh tra xây dựng” dường như sẽ trở thành tất yếu phải thực hiện.

Cộng tác viên Hoàng Phong

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@lethanhhai.org
  • Share on Link Hay!
  • Facebook
  • Twitter

Ban Biên Tập

Đọc tin mới qua Email:

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
banbientap@lethanhhai.net

Facebook Lê Thanh Hải

Lê Thanh Hải
Lê Thanh Hải