Từ dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt đến đặc khu còn dang dở

Thứ tư, 15/11/2017, 15:00 (GMT+7) 0 Phản hồi

(Bạn đọc) - Lần đầu tiên, dự án Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt được trình ra Quốc hội ngày 10/11 vừa qua. Có thể nói, dự thảo luật là nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hình thành và định hướng phát triển cho ba đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt. Đó là, đặc khu Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Quốc hội dự thảo

Dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, được Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình tới Quốc hội bao gồm 6 Chương với 104 điều và 5 phụ lục. Ngay sau khi Ủy ban pháp Luật thẩm tra và nhận định đây là một dự án Luật lớn, có nhiều nội dung phức tạp.

Về mặt kết cấu Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, nên đưa nội dung “Hành chính” từ Chương IV lên thành Chương III, nằm trước nội dung bề “Kinh tế”, nhằm phù hợp với logic giống như tên của Luật. Cũng như chủ trường cải cách mạnh mẽ về bộ máy, để thu hút và tạo môi trường đầy tư thuận lợi cho phát triển kinh tế.

Đặc biệt, trong phương án xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương đặc khu, đã có 2 luông ý kiến khác nhau. Đó là phương án không tổ chức HĐND và UBND ở đặc khu, mà thay vào đó là thiết chế Trưởng đơn vị Hành chính – kinh tế đặc biệt. Để đáp ứng với yêu cầu được nêu như trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ V, của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII.

Nhưng nếu sử dụng theo phương án trên, thì Hiến pháp 2013 có thể phải sửa đổi, bổ xung và Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 sẽ không có hiệu lực với 3 đặc khu này. Đồng thời, giữa Trưởng đơn vị đặc khu và tổ chức chính quyền có HĐND và UBND, đều có nguyên tắc đảm bảo chung là “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”…

Dự thảo Luật Đơn vị hành chính - kinh tế còn quá nhiều thiếu sót để có thể đưa vào hoạt động

Dự thảo Luật Đơn vị hành chính – kinh tế còn quá nhiều thiếu sót để có thể đưa vào hoạt động

Bởi vì vậy, 2 luồng quan điểm khác nhau này cần phải được rà soát để thiết kế lại cách thức thành lập, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng đơn vị đặc khu và HĐND, UBND. Để sớm phân định được đặc thù, điểm đột phá và cải cách.

Ngoài ra, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cũng yêu cầu Chính phủ cần làm rõ cơ sở thực tiễn của các cơ chế, chính sách, để thu hút nhà đầu tư, có thể cạnh tranh với các đặc khu kinh tế trong khu vực và trên thế giới; Các phương án đảm bảo an ninh, quốc phòng và trật tự xã hội trong 3 khu vực đặc khu;…

Với các yêu cầu đối với một dự án Luật lớn và phức tạp như trên, thì Ủy ban Pháp luật của Quốc hội đề nghị khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ được giao, để sớm thông qua dự án luật như dự kiến. Nếu đúng tiến độ và nhận được sự đồng thuận cao của các đại biểu Quốc hội, thì Quốc hội sẽ tiến hành thông qua dự thảo tại kỳ họp thứ 5 của Quốc hội khóa XIV.

Đặc khu và hành trình vẫn đang viết dở

Tính đến năm 2014, thế giới có khoảng 4.300 khu kinh tế và đặc khu kinh tế, trung bình mỗi 4 quốc gia thì có 3 nước có các khu kinh tế. Xét về quốc gia thành công với mô hình này nhất đó chính là đặc khu kinh tế Thẩm Quyến của Trung Quốc.

Đặc khu Thẩm Quyến (Trung Quốc) được thành lập vào năm 1979, khi nước này tiến hành cải cách kinh tế, hội nhập quốc tế. Thẩm Quyến khi đó là một ngôi làng nghèo của vùng đồng bằng sông Châu Giang, nằm cạnh Hồng Kông được chọn làm điểm xuất phát.

Từ đó, mà làng chai ven sông Thâm Quyến với 30.000 người nay đã chuyển mình nhờ “phép màu”, để thành siêu đô thị công nghiêp và tài chính, với 12 triệu dân.

Dự án Đặc khu kinh tế Vân Đồn có phải là bước đột phá, hay chỉ giống như một khu kinh tế?

Dự án Đặc khu kinh tế Vân Đồn có phải là bước đột phá, hay chỉ giống như một khu kinh tế?

Trong số 4.300 khu kinh tế tính đến năm 2014, thì Việt Nam cũng góp phần 1 đặc khu kinh tế trong số đó. Nhưng đặc khu kinh tế mà Việt Nam đã thực hiện cùng thời gian với Trung Quốc, là Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo, lại không thành công như Thâm Quyến.

Tháng 5/1979, Quốc hội đã ra nghị quyết riêng về việc thành lập đặc khu kinh tế Vũng Tàu – Côn Đảo trực thuộc Trung ương. Nhằm phục vụ phát triển ngành công nghiệp khai thác dầu khí mới thành lập của Việt Nam.

Năm 1991, Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa VIII đã ra nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong đó, tiến hành thành lập tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, từ địa giới hành chính của Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo và 2 huyện của Đồng Nai.

Sự tồn tại 12 năm của một đặc khu kinh tế, đã không đem lại sự khác biệt của đặc khu về sự đột phá của nền kinh tế. Ngành dầu khí Việt Nam mặc dù trong giai đoạn này đã có những bước phát triển vượt bậc, nhưng đó là nhờ vào tiềm năng tự nhiên và sự hỗ trợ quốc tế, chứ không phải là “nội lực” của đặc khu.

Đến nay, sau hơn 25 năm đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo tan rã, thì nay Đảng và Nhà nước lại mong muốn thực hiện kế hoạch phát triển 3 đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt. Bao gồm Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc để làm thay đổi diện mạo cho kinh tế đất nước.

Theo dự tính đặc khu sẽ mang lại 6 tỷ USD cho nhà nước từ thuế, phí và các nguồn thu từ đất của 3 đặc khu này. Hoạt động của các doanh nghiệp tại đặc khu Phú Quốc sẽ tạo ra giá trị gia tăng khoảng 19 tỷ USD (giai đoạn 2017 – 2039; Bắc Vân Phong là 10 tỷ USD và Vân Đồng là 9,7 tỷ USD (giai đoạn 2021 – 2030).

Dự án đặc khu kinh tế Vũng Tàu - Côn Đảo là bài học kinh nghiệm cho đặc khu sắp tới

Dự án đặc khu kinh tế Vũng Tàu – Côn Đảo là bài học kinh nghiệm cho đặc khu sắp tới

Sau các mong chờ tái lập đặc khu kinh tế, thì đến nay Việt Nam vẫn chưa có thêm một đặc khu kinh tế nào được mở cửa. Chỉ có riêng khu vực Chu Lai là được thành lập năm 2003 mang tên “khu kinh tế mở” có tính chất tương đồng với đặc khu; có “Khu thương mại tự do” thuôc Khu kinh tế mở Chu Lai. Còn đâu, các khu ra đời chỉ trên cả nước chỉ được gọi là “khu kinh tế ven biển” (15 khu) và “khu kinh tế cửa khẩu” (28 khu).

Năm 2013, thay vì trông chờ vào Dự thảo luật Đơn vị Hành chính – Kinh tế được Quốc hội được ban hành. Thì lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã có bước đi đột phá, bằng việc cử cán bộ sang một số nước để kêu gọi các nhà đầu tư.

Đúng vào cuối năm, ông chủ các sòng bài nổi tiếng ở Lasvegas Sand, Mỹ – tỷ phú Sheldon Adelson đã đến thăm Vân Đồn. Sau chuyến bay thị sát khu vực này, chủ sòng bài chỉ có hội đàm với lãnh đạo tỉnh kéo dài 10 phút, và đến nay chưa một lần trở lại đây nữa.

Lý do mà tỷ phú Sheldon Adelson rời đi trong “phút chốc” là vì lý do hạ tầng và mặt pháp lý của Việt Nam chưa rõ ràng.

Thu hút doanh nghiệp nước ngoài không xong, mà nỗ lực của doanh nghiệp nhà nước thì không “ôm nổi giấc mơ” quá lớn này. Đại gia Đào Hồng Tuyển, chủ tịch tập đoàn Tuần Châu cũng muốn tham gia vào lĩnh vực này, nhưng cần phải có vốn hợp tác nước ngoài. Vì vậy, Tập đoàn Tuần Châu và Tập đoàn ISC của Úc đã có bản ghi nhớ, cam kết xúc tiến dự án Casino trị giá 7 tỷ USD. Nhưng rồi sau đó, phía ISC cũng im hơi lặng tiếng và dần rút lui.

Nếu “đặc khu kinh tế” không có tính đột phá, không có dự thảo luật phù hợp. Thì sớm hay muộn 3 đặc khu kinh tế có “đổ tiền tỷ” vào cũng chỉ hoạt động tương ứng với “khu kinh tế” đã sẵn có. Nghĩa là, nếu Việt Nam muốn “tái lập” xây dựng đặc khu kinh tế, thì phải lên một kế hoạch đủ để phát triển như các đặc khu các nước trong khu vực.

CTV Đinh Lực

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@lethanhhai.net
  • Share on Link Hay!
  • Facebook
  • Twitter

Ban Biên Tập

Đọc tin mới qua Email:

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
banbientap@lethanhhai.net

Facebook Lê Thanh Hải

Lê Thanh Hải
Lê Thanh Hải