Kinh tế tư nhân phải lên ngôi!

Thứ tư, 22/05/2019, 08:49 (GMT+7) 0 Phản hồi

(Kinh tế) - Kinh tế nhà nước tuy vẫn còn những đóng góp và vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nhưng những biểu hiện về tình hình “sức khỏe” của nhiều doanh nghiệp chủ chốt và cả những đóng góp vào hiệu quả của nền kinh tế, rõ ràng, kinh tế nhà nước không còn là số một bên cạnh sức bật của khối kinh tế tư nhân.

Phó thủ tướng Trương Hoà Bình phát biểu về ‘vai trò của kinh tế tư nhân’ trong buổi khai mạc kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XIV

Sáng 20/5, kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XIV khai mạc tại Hà Nội. Một trong những nội dung của Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội, Phó thủ tướng Trương Hoà Bình cho biết: “Phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thúc đẩy hình thành những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, tiềm lực mạnh, có năng lực cạnh tranh khu vực, quốc tế”.

Kinh tế nhà nước không còn là số 1

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế nhà nước đã luôn được xác định là số 1, tiên phong trong xây dựng và phát triển đất nước, nên giữ vai trò chủ đạo trên cả ba phương diện: kinh tế, chính trị và xã hội.

Về mặt kinh tế: Kinh tế nhà nước nắm giữ những vị trí then chốt, yết hầu, xương sống của nền kinh tế, do đó, nó có khả năng, có điều kiện chi phối hoạt động của các thành phần kinh tế khác, bảo đảm cho nền kinh tế phát triển theo hướng đã định. Về mặt chính trị: Kinh tế nhà nước là hòn đá thử vàng để xem xét sự đúng hướng hay chệch hướng xã hội chủ nghĩa trong tiến trình phát triển kinh tế. Về mặt xã hội: Kinh tế nhà nước chính những “người lính” đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong cuộc chiến chống đói, nghèo và tụt hậu.

Vai trò, sứ mệnh đó được thể hiện rõ ràng trong nhiều văn kiện của Đảng, Hiến pháp năm 2013 cũng khẳng định “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo”.

Thế nhưng, một số liệu thống kê của chuyên gia kinh tế cho thấy, hiệu quả sản xuất kinh doanh doanh nghiệp nhà nước có xu hướng giảm. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu năm 2012 là 16,4%; 2013 là 15,8% đến năm 2017 chỉ còn 12,2%. Đặc biệt, tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ hàng năm không giảm, luôn có 20% doanh nghiệp nhà nước hoạt động không có lợi nhuận.

Mà đã nói đến doanh nghiệp nhà nước thì dư luận vẫn còn nhớ 12 dự án, thua lỗ của ngành Công Thương để lại nhiều bức xúc trong nhân dân, gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước. Có những dự án hiện nay đang lâm vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan” và buộc phải dừng dự án. Về nguyên tắc trong nền kinh tế thị trường, dù là doanh nghiệp nhà nước nhưng thua lỗ hoạt động không hiệu quả kéo dài vẫn phải cho phá sản. Dù tài sản nhà nước mất một phần, dù đau một lần còn hơn giữ lại một doanh nghiệp hoạt động cầm chừng, rệu rã.

Có thể, cho đến bây giờ, “vị thế” của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế cũng như trong nền hành chính vẫn có những điểm khác biệt. Bởi nắm giữ trong tay vừa một khối tài sản khổng lồ của quốc gia, vừa có lý do “thực hiện nhiệm vụ chính trị – xã hội”, đôi khi doanh nghiệp nhà nước chưa hoặc chưa muốn thực hiện những chỉ đạo theo đúng nguyên tắc thị trường của Chính phủ.

Việc thành lập Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp là dấu mốc đầu tiên tiến đến xóa bỏ hoàn toàn “bộ chủ quản” đối với doanh nghiệp. Tiếp theo đây, chắc chắn tiến trình “nâng cao hiệu quả hoạt động” của doanh nghiệp nhà nước sẽ phải có những cải cách sâu rộng hơn để hàng triệu tỷ đang nằm ở các doanh nghiệp nhà nước phát huy hiệu quả, thúc đẩy thịnh vượng quốc gia.

Chỉ đạo của Thủ tướng về thoái vốn, cổ phần hóa, đã và đang phát đi một thông điệp quan trọng rằng: “Nhà nước chỉ tập trung vào lĩnh vực then chốt, các địa bàn quan trọng, liên quan tới quốc phòng, an ninh, các lĩnh vực thiết yếu mà tư nhân không làm, không muốn làm và thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước đang làm ăn hiệu quả”.

Có thể nói, kinh tế nhà nước tuy vẫn còn những đóng góp và vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Nhưng những biểu hiện về tình hình “sức khỏe” của nhiều doanh nghiệp chủ chốt và cả những đóng góp vào hiệu quả của nền kinh tế, rõ ràng, kinh tế nhà nước không còn là số một bên cạnh sức bật của khối kinh tế tư nhân.

Thay đổi tư duy về kinh tế tư nhân

Thực tế, hiện nay có không ít doanh nghiệp tư nhân gây tác động tiêu cực đối với xã hội. Các phương tiện thông tin đại chúng hầu như hàng ngày đều phản ánh sự vi phạm pháp luật của một số doanh nhân. Một số doanh nhân đặt lợi ích cá nhân lên trên hết, từ đó bất chấp pháp luật và đạo lý. Như T.J.Dunning nói: “Nếu đạt được tỷ suất lợi nhuận 100 phần trăm thì chà đạp lên mọi luật lệ của xã hội loài người, được 300 phần trăm thì không còn tội ác nào là nó không dám phạm, dù có nguy cơ bị treo cổ”.

Tuy nhiên, khi xem xét thực trạng vai trò của kinh tế tư nhân thì cần nhìn một cách toàn diện. Với cách nhìn toàn diện thì có thể cho rằng, trong quá trình đổi mới vừa qua, kinh tế tư nhân ngày càng chứng tỏ là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, thích ứng được với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong đóng góp cho nền kinh tế của đất nước.

Khối kinh tế tư nhân đang chuyển mình mạnh mẽ

Khối kinh tế tư nhân đang chuyển mình mạnh mẽ

Không chỉ tạo đối trọng với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mà còn đóng vai trò dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực. Đó là các tên tuổi như Vingroup (hoạt động đa ngành); Novaland (bất động sản), Tập đoàn TH (sản xuất sữa); Tập đoàn Hòa Phát (công nghiệp thép); Vietjet Air (vận tải hàng không),… Trong hai năm vừa qua, có dấu hiệu về sự suy giảm trong đầu tư của doanh nghiệp nhà nước, nhưng khu vực tư nhân lại đầu tư mạnh mẽ với nhiều dự án quan trọng.

Chẳng hạn: Đầu tư khu vực tư nhân năm 2018 tăng 18,5% so với năm trước chiếm tới 43,3 % tổng đầu tư xã hội (tính theo giá hiện hành ước tính đạt 1.856,6 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước và bằng 33,5% GDP); Vốn khu vực Nhà nước đạt 619,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 33,3% tổng vốn và tăng 3,9% so với năm trước; khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 434,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 23,4% và tăng 9,6%..v..v.

Theo đó, về bản chất thì kinh tế tư nhân nói chung là tích cực, vì góp phần tạo ra của cải vật chất, giải quyết việc làm cho người lao động, đóng góp vào sự phát triển kinh tế của xã hội. Không nên vì có một số doanh nghiệp tư nhân gây tác động tiêu cực mà cho rằng kinh tế tư nhân về bản chất là tiêu cực.

Nhận thức sai lầm này vẫn đang là một nguyên nhân cản trở sự phát triển của kinh tế tư nhân. Vì vậy, để làm cho kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn với tất cả tiềm năng của nó thì cần tiếp tục đổi mới tư duy về kinh tế tư nhân, những người còn kỳ thị với kinh tế tư nhân cần phải thay đổi quan điểm và thái độ ứng xử với kinh tế tư nhân.

Liên quan đến vấn đề này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng khi phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII: “Đừng kỳ thị với kinh tế tư nhân, phải công bằng nhưng đồng thời ai sai thì phải yêu cầu sửa. Kinh tế Nhà nước cũng thế, có nhiều mặt tốt nhưng vừa qua cũng có nhiều thất thoát. Nhưng từ chỗ thất thoát như thế mà dẫn đến coi nhẹ kinh tế nhà nước, chuyển tất cả sang tư nhân thì có đúng không?” .

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng nhấn mạnh: “Một khu vực tư nhân lớn mạnh, bền vững, bên cạnh khu vực doanh nghiệp Nhà nước hiệu quả hơn, khu vực kinh tế hợp tác xã năng động hơn sẽ tạo ra một tương lại thịnh vượng, bền vững hơn cho nền kinh tế Việt Nam. Vì thế, cần phải kiến tạo một không gian, nguồn lực, cơ hội cho kinh tế tư nhân phát triển thuận lợi hơn”.

Đó là nhận định đúng đắn của người đứng đầu Chính phủ. Thực tế cho thấy năng lực của khối kinh tế tư nhân không hề yếu và tiềm lực cũng không phải kém. Chẳng phải, chúng ta có sân bay Vân Đồn với thời gian xây dựng nhanh nhất Việt Nam; Ô tô Vinfast với thời gian ra đời nhanh nhất thế giới; Landmark 81 là cao ốc cao top 10 thế giới..v..v. Ngoài ra, còn nhiều lắm những công trình, sản phẩm do các doanh nghiệp tư nhân trong nước tạo ra, vừa chất lượng, vừa hiệu quả, lại vừa xứng đáng với đồng tiền bỏ ra.

Vì vậy, để kinh tế tư nhân tiếp tục góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, thì cần có sự đổi mới hơn nữa về đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, chính quyền các cấp cũng như sự nỗ lực vươn lên của các chủ thể. Có điều, để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, vẫn cần thiết phải khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Đó là bài toán không hề dễ chịu cho những người làm công tác điều hành nền kinh tế-xã hội của đất nước.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
  • Share on Link Hay!
  • Facebook
  • Twitter

Ban Biên Tập

Đọc tin mới qua Email:

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
[email protected]

Facebook Lê Thanh Hải

Mạng Xã Hội

Lê Thanh Hải
Lê Thanh Hải